Kuliah Maghrib
Oleh Ustaz Dr Mohd Nizam Mokhtar.
SYARAT-SYARAT SUJUD DALAM SOLAT.
Dalam ilmu fiqh Mazhab Syafi‘i, sujud merupakan salah satu rukun solat yang wajib dilakukan dengan sempurna.
✅ 7 Syarat Sujud
1. Sujud dengan tujuh anggota Rasulullah ﷺ bersabda:
عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رضي الله عنهما، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ:
«أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ»
Maksudnya: “Aku diperintahkan supaya sujud di atas tujuh anggota.”
(Riwayat al-Bukhari dan Muslim)
Tujuh anggota tersebut ialah:
Dahi.
Kedua-dua tapak tangan.
Kedua-dua lutut.
Hujung jari kedua-dua kaki.
2. Dahi hendaklah menyentuh tempat sujud Sebahagian dahi mesti bersentuhan secara langsung dengan tempat sujud, tanpa lapisan yang menghalang sentuhan tersebut.
3. Menekan kepala ketika sujud Kepala hendaklah diletakkan dengan tetap di tempat sujud sehingga dahi berada dalam keadaan bersandar, bukan sekadar menyentuh secara ringan tanpa tekanan.
4. Tidak sujud di atas sesuatu yang bergerak bersama badan Contohnya, seseorang tidak boleh sengaja sujud di atas sesuatu yang dibawanya dan bergerak bersama pergerakan badannya, seperti hujung kain yang dipakainya, menurut perincian hukum Mazhab Syafi‘i.
5. Bahagian punggung hendaklah lebih tinggi daripada kepala Ketika sujud, kedudukan punggung hendaklah lebih tinggi daripada kepala mengikut keadaan sujud yang sempurna.
6. Tidak sujud dengan tujuan lain Sujud hendaklah dilakukan sebagai sebahagian daripada ibadah solat, bukan dengan tujuan lain yang menafikan maksud sujud dalam solat.
7. Tuma’ninah ketika sujud Wajib berhenti seketika dalam keadaan sujud dengan anggota badan tetap, sekurang-kurangnya kadar tuma’ninah.
Perkara Penting yang Perlu Diberi Perhatian.
Dalam Mazhab Syafi‘i, antara perkara yang perlu dijaga ketika sujud ialah:
- Dahi menyentuh tempat sujud.
- Kedua-dua tapak tangan diletakkan di tempat sujud.
- Kedua-dua lutut diletakkan di tempat sujud.
- Sebahagian jari kedua-dua kaki menyentuh tempat sujud.
- Jari-jari kaki dibengkokkan ke arah kiblat.
- Melakukan sujud dengan tuma’ninah.
Dalil hadis:
Rasulullah ﷺ bersabda kepada seorang sahabat yang diajar cara solat:
ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا
Maksudnya: “Kemudian, sujudlah sehingga engkau tuma’ninah dalam keadaan sujud.”
(Riwayat al-Bukhari dan Muslim)
Kesimpulan:
Sujud bukan sekadar meletakkan kepala ke lantai. Ia mempunyai syarat dan rukun yang perlu dipelihara supaya solat dilakukan dengan sempurna.
SUNAT-SUNAT SUJUD
Antara sunat yang dianjurkan ketika sujud ialah:
① Meletakkan hidung bersama dahi
Walaupun hidung tidak wajib menurut pendapat muktamad Mazhab Syafi‘i, melakukannya adalah sunat.
② Meletakkan kedua-dua tangan berhampiran bahu atau telinga
Kedudukan tangan hendaklah dilakukan dengan selesa dan tidak mengganggu jemaah di sebelah.
③ Merenggangkan kedua-dua siku daripada badan
Bagi lelaki, disunatkan merenggangkan siku daripada rusuk, tanpa menyakiti atau mengganggu orang lain.
④ Menghadap jari-jari kaki ke arah kiblat
Ketika sujud, jari-jari kaki dibengkokkan ke arah kiblat mengikut kemampuan.
⑤ Membaca tasbih ketika sujud
Sekurang-kurangnya membaca:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى
Subhaana Rabbiyal A‘laa.
Maksudnya: Maha Suci Tuhanku Yang Maha Tinggi.
Bacaan ini merupakan tasbih yang disunatkan ketika sujud.
⑥ Memperbanyakkan doa
Rasulullah ﷺ bersabda:
“Keadaan paling dekat seorang hamba dengan Tuhannya ialah ketika dia sujud. Maka perbanyakkanlah doa.”
(Riwayat Muslim).
RUMUSAN UNTUK DIINGATI:
- Syarat sah sujud: Perkara yang mesti dipenuhi supaya sujud sah.
- Rukun sujud: Perbuatan sujud yang menjadi sebahagian daripada rukun solat.
- Sunat sujud: Amalan yang menyempurnakan solat dan mendapat pahala jika dilakukan.
- Tuma’ninah: Wajib ketika sujud; jangan tergesa-gesa.
Masjid Ayer Molek
Pengajian Masjid